Sabrın Çeşitleri

Çaresiz, mallarınızla ve canlarınızla imtihan edileceksiniz ve kesinlikle gerek sizden önce kitap verilenlerden ve gerekse Allah’a ortak koşanlardan bir çok incitici sözler işiteceksiniz. Eğer sabreder ve Allah’tan korkarsanız işte bu, azmedilmesi gereken şerefli işlerdendir. ( Al-i İmran, 186 )

Sabır, lügatte ” engellemek, hapsetmek; güçlü ve dirençli olmak “ anlamlarına gelmektedir. Ahlâk ıstılahında ise ” Üzüntü, başa gelen sıkıntı ve belalar karşısında direnç gösterme; olumsuzlukları olumlu kılmak için gösterilen metanet ” gibi manalara gelir.

İmam-ı Gazali ( rahimehullah ) Hazretleri sabrı İhyâ-i Ulûmiddin’de ” Din duygusunun nefsânî arzu ve tutkuların baskısına karşı direnç göstermesi ” şeklinde tanımlamıştır.

Sabır, iki çeşittir. Biri ihtiyarî sabır, diğeri de mecburi sabırdır. İhtiyarî sabır, mecburi sabırdan üstündür. Çünkü mecburi sabırda, bütün insanlar ortak oldukalrı gibi  ihtiyarî sabırları olmayan hayvanlar da buna ortaktır. Yasaklara karşı sabır mı, yoksa emredilenlere sabır mı, eftaldir? Bu konuda ihtilaf vardır. Bir kısım âlimler “yasaklara karşı sabretmek daha faziletlidir. Çünkü bu sabır, daha zor, daha güçtür. Zira iyi işleri ve iyi amelleri iyi kimseler de yapar kötü kimseler de yapar. Yasakları yapmamaya sabretmek ise ancak sıddıkların işidir.” diyerek delillerini şöyle sıraladılar. Haramlara karşı sabretmek nefsin arzusuna karşı sabretmektir. Bu sabır ise, daha zor ve daha faziletlidir.

Emredilenleri yapmaya sabreden kişiye şaşılmaz. Çünkü onların hepsi adalet, ihsan, ihlâs ve iyilik gibi, faziletli ve temiz nefislerin sevdikleridir. Bilakis şaşılacak kimse, nefisleri aldatıcı olan yasaklara karşı sabredendir. Zira bu kimse, dünyadaki sevdiklerini ahiretteki sevdikleri için bırakandır. Çünkü nefis peşin olanı sever. Nefsin peşin olanlara karşı sabretmesi tabiatına aykırıdır.

Cevap Yaz