Mükelleflerin Fiilleri

Evet Biz, o emaneti göklere, yere ve dağlara sunduk da onlar onu yüklenmeye yanaşmadılar ve ondan korktular da insan yüklendi onu. O gerçekten çok zalim, çok cahil bulunuyor ( Ahzab, 72 )

Burada zikredilen ” Emanet ” mefhumu; İslam’ın farz kıldığı namaz, oruç, hac, zekât, doğru konuşmak, borç ödemek ve her işte adâlete riâyet hükümlerinin tümüne şâmil oldıuğu gibi; göz, kulak, ve tenâsül uzvu gibi tüm âzayı haramlardan korumak, bir de insanlar arasındaki emânetleri yerine getirmek ve ahde vefalılık gibi bütün ilahî teklifleri içine almaktadır.

İnsanı diğer varlıklardan ayıran en önemli özelliği mükellef kılınmasıdır. Ef’âl-i Mükellefin; dinen yükümlü sayılan insanların davranışlarını ve bununla ilgili ahkâmı içine alan fıkhî bir ıstılâhtır. Şer’î hükümler birkaç açıdan taksîm edilir.

Bunlar 8 tanedir. Farz, vâcip, sünnet, müstehap, mübah, haram, mekruh, müfsid.

1- Farz:  Dinimizce yapılması kesinlikle emredilen, şeylere denir. İnkâr eden kâfir olur. Farz ikiye ayrılır:

a- Farz-ı Ayn: Her mükellefin kendisinin yapması gereken ibâdettir. Beş vakit namaz kılmak gibi.

b- Farz-ı Kifâye: Bazı mükelleflerin yapması ile diğerlerinin üzerinden düşen ibâdettir. Hiç yapılmadığında bütün mükellefler günahkâr olur. Cenâze namazı                                   kılmak gibi.

2- Vâcip: Farz kadar kesin olmamakla birlikte yapılması yine farz gibi emredilen şeye denir. Vitir ve bayram namazları kılmak, kurban kesmek gibi.

3- Sünnet:  Peygamberimizin kendisinin yaptığı veya yapmasını övdüğü yahut yapılırken görüp de engel olmadığı fillere denir.

Sünnet ikiye ayrılır:

a- Sünnet-i Müekkede:  Peygamberimizin devamlı yaptığı, terk etmediği sünnetlerdir. Sabah namazının sünneti gibi.

b- Sünnet-i Ğayr-i Müekkede:  Peygamberimizin bâzen yaptığı sünnetlerdir. İkindi namazının sünneti gibi.

4- Müstehap:  Yapılmasında sevap olup, terk edilmesinde günah olmayan şeylerdir. Bir nevi sünnet-i ğayr-i müekkededir. Buna mendûp da denir. Nâfile                                    namaz kılmak, nâfile oruç tutmak, gibi.

5- Mübah:  Mükellefin yapıp yapmamakta serbest olduğu, sevabının ve günahının olmadığı şeylere denir. Helâl sınırları içerisinde yemek, içmek,                                         ve uyumak gibi.

6- Haram:  Dînimizce yapılması kesinlikle yasaklanmış şeylere denir. İçki içmek, kumar oynamak, adam öldürmek gibi.

7- Mekruh:  Yasak olması kesin olmakla beraber, haram derecesine ulaşmayan şeylerdir. Mekruh ikiye ayrılır:

a- Tahrîmen Mekruh: Harama yakın mekruhtur. Vâciplerin terki gibi.

b- Tenzîhen Mekruh: Helâle yakın olan mekruhtur. Namazın sünnet ve âdâbını terk etmek gibi.

8- Müfsid: Başlanmış bir ibâdeti bozan, hükümsüz kılan şeylere denir. Namaz içinde gülmek gibi.

Cevap Yaz